ميرزا احمد ميرزا خداوردى
14
اخبارنامه ( تاريخ تالشان از سلطنت نادرشاه تا سلطنت محمدشاه قاجار ) ( فارسى )
زبان مسلمانى مىداند - نيز تسلط خود را به اين زبان نشان داده است . ميرزا احمد گرچه كوشش داشت كتاب را مغلّق و پيچيده بنويسد ، « 1 » اما در اين كار موفق نشده است . در پايان نسخهء اصلى كتاب و در طرف داخلى جلد ، چنين نوشته شده است : « من ، ميرزا احمد ، پسر ميرزا خداويردى ، اين اخبارنامه را از خودم براى يادگار نوشتم كه فرزندانم حوادث وقايعى كه در زمان من به سرم آمده ، بخوانند و بدانند . زمانى كه 97 سال داشتم ، بدون عينك نوشتم . در ماه ربيع الاول 1307 نوشته شده » . ميرزا احمد در متن كتاب نيز چندبار سالهاى 1882 و 1883 و 1299 ق . را به عنوان « حال التحرير » ذكر كرده و سهبار نيز از سن 70 ، 90 و 97 سالگى خود به هنگام نگارش كتاب سخن گفته است . « 2 » اگر وى در سال 1307 ق . نود و هفت ساله بوده ، پس بايد در 1210 ق . - يعنى هنگامى كه پدرش سيزده سال داشته - متولد شده باشد ؛ با توجه به اينكه برادرى بزرگتر از خودش نيز داشته ، پس بايد پدرش در 1208 ق . يعنى در سن يازده سالگى ازدواج كرده باشد كه با توجه به سن بلوغ پسران در تالش شمالى ، به نظر عقلانى نمىرسد . همچنين ميرزا احمد در دو جاى كتاب ، در حوالى جنگهاى دوم روس و ايران از دوازده ساله بودن خود صحبت كرده كه اگر بنا را بر درست بودن سال اخير بگيريم ، در اين صورت در 1307 ق . هفتاد و هفت ساله بوده و نه نود و هفت ساله . اگر وى در هفتاد سالگى نگارش كتاب را آغاز كرده و آن را در نود و هفت سالگى به پايان رسانده باشد ، بايد بيست و هفت سال را صرف نوشتن كتاب كرده باشد كه از نوع قلم نگارش كتاب و حتى جوهر آن مىتوان پىبرد كه مدت تأليف كتاب بيست و هفت سال نبوده است . به نظر مىرسد كه ميرزا احمد در سال 1882 / 1299 ق . شروع به نوشتن كتاب كرده و آن را در 1889 / 1307 ق . در مدتى كمتر از هشت سال به پايان برده است . ويژگيهاى مؤلف نوشتههاى ميرزا احمد در مقايسه با نويسندگان ديگر ويژگيهاى منحصربهفردى دارد كه عبارتند از :
--> ( 1 ) . همان ، ص 46 . ( 2 ) . همان ، ص 1 ، 21 ، 42 ، 52 ، 123 ، 137 ، 177 ، 219 .